Wellness & spa — co warto wiedzieć

Ogólnie o wellness

Turystyka wellness należy do najstarszych kierunków turystycznych, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę sposób, w jaki Grecy i Rzymianie dochodzili do dobrostanu, a także podróże średniowiecznych pielgrzymów oraz dawne letnie wyjazdy zamożnych warstw Europy nad brzeg morza w XVIII i XIX wieku.

W ciągu ostatnich dwóch dekad notuje się wzrost liczby korzystających z usług wellness, o czym świadczy coraz większa liczba centrów wellness & spa różnego typu, wśród których przodują oczywiście kraje o bogatej tradycji uzdrowiskowej, takie jak Węgry. Przyczyny popularyzacji i umasowienia turystyki wellness są liczne i rozległe. Postęp medycyny i wydłużenie życia ludzi, a co za tym idzie innowacje w zakresie ochrony zdrowia przyczyniły się do opanowania wielu chorób, jednocześnie wciąż pojawiają się nowe, wraz z odwiecznymi teoriami spiskowymi dotyczącymi przemysłu farmaceutycznego, które tutaj z pewnością pozostawilibyśmy na boku. Niepodważalnym faktem jest jednak, że mimo opanowania wielu chorób, problemy mentalne, psychiczne i emocjonalne współczesnego człowieka również wykazują tendencję wzrostową i w znacznym stopniu wpływają na jakość życia jako odwieczne ognisko i zapalnik powstawania innych chorób.

Depresja i schorzenia będące bezpośrednim skutkiem stresu należą według danych wielu badań do najczęstszych chorób XXI wieku. Oczywiście wtedy w największym odsetku przypadków, przy pomocy psychiatrycznej, wyjścia z problemu szuka się w farmaceutycznych lekach psychotropowych, których stosowanie z pewnością ma inne konsekwencje zdrowotne, przez co powoli wchodzi się w „błędne koło” mniejszego lub większego zła dla człowieka. Właśnie z tego powodu coraz więcej ludzi ratunku przed współczesnym, stresującym i szybkim trybem życia szuka właśnie w turystyce wellness & spa, określeniu, które coraz częściej używa się obok tradycyjnej nazwy „uzdrowisko”, czyli „turystyka uzdrowiskowa”, z jej nowymi specyficznymi cechami. Obok licznych korzyści fizycznych, jakie przynosi korzystanie z usług dobrych centrów wellness & spa, istotną rolę odgrywają także korzyści psychiczne, jako forma psychicznego i mentalnego odprężenia, wspieranie dobrostanu całego organizmu i doprowadzanie go do naturalnej równowagi psychofizycznej.

Wellness powinien być sposobem życia, prowadzącym do poprawy własnej jakości życia, abyśmy osiągnęli równowagę ciała, umysłu i ducha, szanując własne wybory i możliwości, którymi dysponujemy. Osiągnięcie takiego dobrostanu w dzisiejszym szybkim życiu, przy stresie zawodowym i materialnym oraz wiecznym braku czasu dla siebie, stanowi swoiste wyzwanie. Choć możemy myśleć, że ten psychofizyczny dobrostan jest luksusem, jego praktykowanie nie wymaga już ogromnych nakładów finansowych, zwłaszcza biorąc pod uwagę coraz większą dostępność dobrej jakości uzdrowisk, centrów wellness i spa, w których przodują kultury niektórych krajów, właśnie dlatego, że ten segment coraz bardziej staje się potrzebą współczesnego człowieka, a nie swoistym luksusem.

Co więcej, jeśli lepiej się przyjrzymy, wellness jest wszędzie wokół nas, trzeba go tylko zauważyć, praktykować i znaleźć trochę czasu dla siebie, zamiast ciągłych wymówek. Poza wspomnianą turystyką wellness można go dostrzec także w rozwoju duchowym, zdrowym wyborze jedzenia, porannym spacerze, aktywności fizycznej, spotkaniach z ludźmi i dobrych, pozytywnych myślach.

Dla tych, którzy oddadzą się doświadczeniom turystyki wellness, stają się one czymś znacznie więcej niż klasyczne, utarte podróże, dając turyście większe zadowolenie, czyniąc go szczęśliwszym, bardziej zadowolonym i wypoczętym; obok korzyści, jakie przynosi mu wizyta w centrum wellness & spa, z pewnością lepiej postrzega on także samą destynację turystyczną, a całe wrażenie z podróży pozostanie mu w lepszej pamięci i sprawi mu większą satysfakcję.

Właśnie z powodu potrzeby narzuconej przez współczesne stresujące życie oraz coraz większej liczby i lepszej jakości destynacji turystycznych z bogactwem atrakcji wellness, coraz więcej ludzi przywiązuje wagę do tego segmentu turystyki, ponieważ już po pierwszej wizycie czują się lepiej i dążą do dalszego praktykowania swoich doświadczeń. Także konkurencja między kulturami poszczególnych narodów i naturalnymi predyspozycjami ich regionów o rozwiniętej ofercie wellness & spa sprawia, że nieustannie rywalizują one ze sobą pod względem jakości, a tym samym ulepszają swoją ofertę, co z pewnością wychodzi na korzyść użytkownikowi końcowemu, i dlatego zawsze warto wybierać destynacje z bogatą ofertą wellness & spa, wśród których przodują niektóre kraje, a do nich z pewnością należą Węgry.

Wellness & spa – podstawowe pojęcia

W dalszej części postaramy się konkretnie przybliżyć osobom, które do tej pory nie odwiedzały centrów wellness & spa lub mają w tym zakresie niewielkie doświadczenie, najczęstsze atrakcje centrów wellness & spa i uzdrowisk oraz ich znaczenie dla zdrowia człowieka. Wielu na początku powiedziałoby, że „centrum wellness & spa” z pewnością jest synonimem nowoczesnego, współczesnego uzdrowiska, który z dnia na dzień zadomowił się w językach innych narodów, w tym także w naszym. Wyrażenie to wywołuje u ludzi wiele nieporozumień, zwłaszcza u tych, którzy nie odwiedzali takich miejsc, co dodatkowo sprawia, że czują się dość niepewnie. Również wokół tego wyrażenia i definicji jego znaczenia często toczą się polemiki i wyrażane są różne stanowiska, choć jest ono regularnie używane wszędzie, gdzie to możliwe. W dosłownym tłumaczeniu z języka angielskiego słowo „wellness” oznacza zdrowie, a „spa” uzdrowisko, źródło mineralne itp. Jednak słowo „wellness” w użyciu nabrało szerszego znaczenia, a my sprowadzilibyśmy je do istoty zdrowego stylu życia, obejmującego zdrowe odżywianie, ruch, wizyty w uzdrowiskach, aktywność fizyczną, rozwój duchowy, spotkania z ludźmi, pozytywne myśli itp.

Słowo „spa” najczęściej używane jest w odniesieniu do wszystkiego, co ma związek ze zdrowiem, a oznacza korzystanie i delektowanie się wodą lub z pomocą wody, co może obejmować pływanie, różne hydromasaże, tropikalne deszcze, Kneipp (chodzenie na przemian w ciepłej i zimnej wodzie), łaźnię parową, leczniczą wodę termalną i mineralną itp., a zatem znaczenie określenia „centrum wellness & spa” można przetłumaczyć jako „zdrowotne centrum wodne”. Istnieje jednak coś, co w istocie oddziela znaczenie słowa „uzdrowisko” od zadomowionego w naszym języku określenia „centrum wellness & spa”, a jest to lecznicza woda uzdrowiskowa. Otóż centra wellness & spa bardzo często budowane są samodzielnie lub w ramach jakiegoś kompleksu noclegowego, w wybranej lokalizacji, mają atrakcje zdrowotne i wodne, jednak nie mają oficjalnie zadeklarowanej leczniczej wody uzdrowiskowej ani cech ośrodka uzdrowiskowego na podstawie innych parametrów, podczas gdy uzdrowiska z reguły mają oficjalnie certyfikowaną naturalną wodę leczniczą lub inny certyfikowany parametr. Uzdrowiskom zwykle towarzyszy także tradycja uzdrowiskowa.

Zaznaczamy, że bardzo często w ramach uzdrowisk istnieją specjalnie zbudowane lub dobudowane centra wellness & spa, które na swoje potrzeby w niektórych segmentach wykorzystują leczniczą wodę uzdrowiskową. Ta różnica nie powinna nas zniechęcać do centrów wellness & spa, ponieważ są one również bardzo korzystne dla zdrowia, zbudowane przeważnie według nowoczesnych standardów, a także w zależności od rzeczywistych potrzeb. Na przykład z leczniczej uzdrowiskowej wody termalnej (ciepłej) nie powinny korzystać osoby z problemami sercowo-naczyniowymi, więc samo pojęcie uzdrowiska niewiele im daje, podczas gdy dla kogoś, kto ma problemy ze stawami, reumatyzmem itp., a nie ma problemów sercowo-naczyniowych, uzdrowisko z leczniczą wodą termalną znaczy więcej niż klasyczne centrum wellness & spa. W ostatniej dekadzie zauważalny jest trend, by przy centrach wellness & spa lub razem z nimi budować rozrywkowe atrakcje wodne, popularnie nazywane aquaparkami, powstałe z potrzeby młodszej populacji i dzieci, gdzie podczas rodzinnego pobytu zaspokajane są różne potrzeby. Centra o szerszym profilu nie pomijają też sportowo-rekreacyjnych basenów do pływania ani szerszej oferty sportowej przy centrach wellness & spa.

Dla tych, którzy jeszcze nie wiedzą: wizyta w centrum wellness & spa jest bardzo prosta i mogą z niej korzystać wszyscy, którzy chcą poczuć się lepiej, dlatego w dalszej części tekstu postaramy się przybliżyć i uprościć istotę atrakcji wellness & spa, jakkolwiek inni by je nazywali, i uwolnić Państwa od wszelkich uprzedzeń. Na początek wystarczy Państwu kostium kąpielowy, ręcznik, klapki oraz chęć dobrego samopoczucia.

Tuż przed wejściem do centrum wellness & spa

Osoby, które po raz pierwszy wybierają się do centrum wellness & spa, oprócz oczywiście klapek, kostiumu kąpielowego i ręcznika, w większości przypadków powinny pomyśleć także o środkach higieny osobistej (szampon, mydło, żel pod prysznic itp.), aby po pobycie i skorzystaniu z atrakcji móc wziąć prysznic. W niektórych centrach wellness & spa, zwłaszcza tych, które mają w swoim składzie także bazę noclegową, gościom/klientom udostępnia się szlafrok, ręcznik i środki higieny osobistej, natomiast w większości centrów wellness & spa gość/klient otrzymuje także bawełniane prześcieradło używane podczas wizyt w saunach. W większości centrów wellness przy wejściu, po zakupie biletu, gość/klient otrzymuje wodoodporną magnetyczną opaskę, która jest jednocześnie kluczem do szafki, w której gość/klient przechowuje zamknięte wszystkie swoje rzeczy osobiste po przebraniu się, czyli w czasie korzystania z centrum wellness & spa. Niektóre centra wellness & spa używają opasek z zawieszonymi małymi kluczykami i wypisanym na nich numerem szafki albo klasycznych kluczy, co wraz z rozwojem technologii powoli odchodzi do przeszłości, a coraz powszechniejsze stają się opisane opaski magnetyczne.

Po przebraniu się i zamknięciu rzeczy osobistych w szafce gość/klient udaje się do strefy wellness & spa. Zaznaczamy, że w większości centrów wellness & spa przyjęte jest, że standardowa cena biletu (wejściówki) obejmuje korzystanie ze wszystkich atrakcji wellness & spa, z wyjątkiem tych, które wymagają bezpośredniego działania i fachowości pracowników wobec klienta, takich jak masaże, zabiegi medyczne, salony pielęgnacji itp., ale wszystko to z pewnością zależy od polityki samego centrum, a to gość/klient wybiera przy zakupie, czy chce usług dodatkowych, czy nie. W większości przypadków istniejące centra wellness & spa są urządzone tak, że jedyna droga z szatni do strefy wellness & spa prowadzi przez toaletę z ciepłą i zimną wodą, oddzielną dla mężczyzn i kobiet, która jest jednocześnie drogą powrotną do szatni, a tuż przed wejściem do strefy wellness & spa gość/klient przechodzi przez płytki mały brodzik do dezynfekcji stóp. Przez cały czas pobytu w centrum wellness & spa należy zwracać uwagę na śliską i wilgotną podłogę, co realnie może stanowić niebezpieczeństwo poślizgnięcia się i upadku, jednak w dobrze wyposażonych centrach wellness & spa w miejscach krytycznych zapewnione są taśmy antypoślizgowe, a płytki wykonane są z materiału zapobiegającego poślizgnięciu, niezależnie od tego zalecamy jednak w tym zakresie dodatkową ostrożność.

Oferta centrów wellness & spa

Wiadomo, że nie wszystkie centra wellness & spa mają taką samą ofertę, co z pewnością zależy od wielkości centrum, liczby atrakcji i ich jakości. Naszym zadaniem jest w prosty sposób przybliżyć potencjalnemu użytkownikowi, czym mogą być atrakcje wellness & spa, do czego służą i jak się z nich korzysta. Najczęściej spotykamy się z następującymi atrakcjami wellness & spa:

Sauna fińska
bio sauna
sauna infrared (sauna na podczerwień)
sauna aromatyczna
sauna z chromoterapią
łaźnia parowa (turecka)
basen z lodowatą wodą (po saunie)
lodowa jaskinia
grota solna (haloterapia)
ścieżka Kneippa
tropikalny deszcz
tepidarium
wanny z hydromasażem (jacuzzi)
baseny z hydromasażami i ciepłą wodą
basen z wodą solankową
cichy pokój wypoczynku
termalna woda lecznicza do kąpieli (uzdrowiska)
lecznicza woda mineralna do picia (uzdrowiska)
salon masażu
salon pielęgnacji
basen do pływania rekreacyjnego

Sauny

Istnieją różne rodzaje saun, o których będzie mowa osobno. Zanim przejdziemy do opisu wszystkich poszczególnych rodzajów, zajmiemy się ogólnymi korzyściami z korzystania z saun oraz środkami ostrożności. Szeroko rozpowszechniona jest opinia, że sauna pochodzi z Finlandii, co potwierdza sama nazwa „sauna fińska”, jest to jednak prawdą tylko częściowo, biorąc pod uwagę, że wiele narodów na całej planecie, w tym oczywiście także Finowie, od dawna korzysta z różnych form saun ze względu na ich właściwości lecznicze.

Znane jest korzystanie z saun od dawien dawna w krajach skandynawskich, w łaźniach na terenie Rosji i w krajach arabskich, a zatem pobyt w saunach nie jest żadną nowością. W dawnych czasach ludzie uważali sauny za miejsca święte. Sauna była miejscem spotkań całej rodziny i miejscem podtrzymywania tradycji, miejscem regeneracji i uzdrawiania, ale też miejscem, w którym kobiety rodziły, a zmarłych przygotowywano do drogi na wieczny spoczynek.

Fakt, że sauny istnieją od wieków, wystarczająco mówi o powadze pozytywnych efektów dla użytkowników, z których potrzeb powstały i przetrwały przez cały ten czas, zyskując coraz większe znaczenie dla współczesnego człowieka. Korzyść z pobytu w saunie odczuwa się bardzo szybko. Jeśli osoby, które z niej korzystają, są w zadowalającym stanie zdrowia, pobyt w saunie może przynieść im wyłącznie korzyść.

Korzyści z korzystania z sauny

Sauny są używane na całym świecie dla przyjemności, relaksu i poprawy stanu zdrowia. Podczas pobytu w saunie ciepło pobudza krążenie krwi, co prowadzi do obfitego pocenia się. Pocenie się pozwala ciału uwolnić się od szkodliwych substancji i poprawia krążenie krwi, które w dzisiejszych czasach jest częstym problemem ludzi w każdym wieku i warunkiem rozwoju innych chorób. Pocenie się ciała podczas pobytu w saunie oczyszcza organizm ze szkodliwych substancji i toksyn, wzmacnia układ odpornościowy, rozluźnia ciało z napięć, a organizm ze stresu. Pobyt w saunie sprawi, że poczują się Państwo zdrowiej i lżej. Korzyści dla użytkownika sauny są wielorakie, a osiągany efekt jest fizyczny i psychiczny.

Osoby uprawiające sport rekreacyjnie lub zawodowo albo te, które są poddane dużemu wysiłkowi fizycznemu i umysłowemu, często po treningu lub innych wyczerpujących aktywnościach spędzają czas w saunie. Sauna bardzo łatwo usuwa dokuczliwe zakwasy mięśni. W krajach skandynawskich w niektórych dużych fabrykach pracownicy mają możliwość korzystania w przerwach w czasie pracy z saun znajdujących się na terenie fabryk. Osoby o mniejszej aktywności fizycznej porównują pobyt w saunie i jego efekty do dobrego treningu, czego wielu sobie życzy – by ich ciało było w świetnej formie bez wysiłku fizycznego, wyłącznie dzięki pobytowi w saunie. Przed skorzystaniem z sauny i po nim konieczne jest przyjmowanie jak największej ilości płynów, biorąc pod uwagę, że korzystając z sauny traci się wraz z potem dużo płynów, które trzeba szybko uzupełnić, aby nie doszło do odwodnienia organizmu. Pobyt w saunie, poza tym, że może łagodzić objawy niektórych lżejszych dolegliwości, takich jak zwykłe przeziębienia, z pewnością zapewnia regenerację mięśni po intensywnych ćwiczeniach oraz po dużym wysiłku fizycznym i psychicznym.

Oprócz korzyści fizycznych pobyt w saunie pobudza wydzielanie serotoniny (hormonu szczęścia), sprawiając, że człowiek czuje się bardziej zadowolony i szczęśliwszy, co bezpośrednio wpływa także na stan psychiczny człowieka, osiągając w ten sposób pozytywną równowagę psychofizyczną całego organizmu. Wiele osób walczy z depresją i lękiem właśnie w saunach. Po pobycie w saunie czują, że ich umysł jest uwolniony od codziennych trosk i stresu, a poczucie życia i siły przenosi się z umysłu na ciało. Oprócz tego prawidłowe korzystanie z sauny wyraźnie oczyszcza cerę i sprawia, że skóra staje się gładka i piękna. To właśnie na skórze widoczne są pierwsze efekty sauny. Obfite pocenie się oczyszcza skórę lepiej i naturalniej niż jakikolwiek środek farmaceutyczny.

Otwiera ono pory i pozwala, by martwe komórki i zanieczyszczenia, które są głęboko w skórze, wydostały się na powierzchnię. Poprawia się makro- i mikrokrążenie, skóra nabiera zdrowego blasku, napięcia i elastyczności. Sauna wyjątkowo korzystnie działa przy przewlekłych problemach układu oddechowego, takich jak zapalenie oskrzeli, astma i alergie. Wielokrotnie poprawia się ukrwienie dróg oddechowych, płuca zostają nawilżone, a błona śluzowa płuc, gardła i nosa oczyszcza się ze śluzu i alergenów. Chociaż sauna pozytywnie wpływa na osoby chorujące na astmę i ułatwia im oddychanie, nie zaleca się jej w przypadku ostrych problemów astmatycznych. Zaleca się korzystać z saun tak często, jak to możliwe, najlepiej 3 razy w tygodniu i nie więcej niż trzy cykle w ramach jednej sesji. Między sesjami podczas korzystania z saun należy obowiązkowo robić przerwę i odpoczywać co najmniej 20 minut.

Środki ostrożności podczas korzystania z sauny

Zbyt długie wystawienie na ciepło w saunie może doprowadzić do utraty przytomności wskutek przegrzania ciała, dlatego podczas pobytu w saunie należy z pewnością kierować się także subiektywnym odczuciem i nie przedłużać czasu, jeśli nie czują się Państwo dobrze. Jeśli poczują Państwo zawroty głowy lub problemy z oddychaniem, natychmiast proszę opuścić saunę. Pewne jest, że korzystanie z sauny jest swoistym treningiem i że dłuższego pobytu trzeba się z czasem uczyć, aby organizm się przyzwyczaił, dlatego początkującym zaleca się krótszy pobyt lub pobyt w saunach o niższej temperaturze i na niższych ławkach. Pobyt w saunach w żadnym wypadku nie jest zalecany osobom, które spożyły alkohol lub są pod wpływem narkotyków. Nie zaleca się także spożywania posiłków przed pójściem do sauny.

Dzieci nie mogą przebywać w saunie bez nadzoru i obecności osoby dorosłej, a dzieciom poniżej 8 lat nie zaleca się korzystania z saun o temperaturze powyżej 60 °C. W saunie nie wolno nosić soczewek kontaktowych ani jakiejkolwiek biżuterii. Proszę unikać pobytu w saunie, jeśli przyjmują Państwo leki uspokajające lub stymulanty. Sauny nie są zalecane osobom z podwyższonym ciśnieniem krwi, z rozrusznikiem serca („pace maker”), chorym na serce, a także osobom z wyraźnie niskim ciśnieniem, żylakami lub zakrzepicą żył, ostrymi infekcjami, kobietom w ciąży i małym dzieciom. Do sauny nigdy nie wnosi się klapek, biżuterii, zegarków itp. Różne sauny są w centrach wellness & spa zwykle zgrupowane w osobnej strefie i nazywane „sauna world” – świat saun, „sauna place” – miejsce saun, „sauna park” itp.

Instrukcja prawidłowego korzystania z saun jest dokładniej opisana przy poszczególnych rodzajach w dalszej części.

Sauna fińska

Szeroko rozpowszechniona jest opinia, że ten rodzaj sauny pochodzi z Finlandii, co potwierdza sama nazwa „sauna fińska”, a choć co do miejsca i czasu jej powstania istnieją różne opinie, skupiamy się na istocie znaczenia i sposobie korzystania z sauny fińskiej.

Sauna fińska to mniejsze lub większe drewniane pomieszczenie o temperaturze powietrza 70-100°C i niskiej wilgotności powietrza wynoszącej od 10 do 15 %, dlatego nazywa się ją także sauną suchą. Sauny różnią się głównie źródłem ciepła, mamy więc sauny elektryczne, gazowe, sauny solarne oraz takie, w których źródłem ciepła jest palące się drewno. Te ostatnie są dziś rzadko używane, poza saunami tradycyjnymi, które pielęgnują pierwotne wartości swojego powstania. Jeśli rozgrzane kamienie polewa się wodą, wilgotność wzrasta. Woda, którą polewa się kamienie, może być wzbogacona naturalnymi aromatami, olejkami eterycznymi z mięty, pomarańczy, cytryny, brzozy, lawendy, sosny itp. Daje to dodatkowy pozytywny efekt dzięki zaangażowaniu zmysłu węchu. Wewnątrz znajdują się drewniane ławki na różnych wysokościach.

Jeśli siedzą Państwo na wyższych ławkach, temperatura powietrza jest o kilka stopni wyższa. Zwykle zaczyna się od leżenia lub siedzenia na niższym poziomie, aby organizm stopniowo przyzwyczaił się do temperatury. Pobyt w saunie fińskiej powinien trwać od 6 do 15 minut, w zależności od osoby i tolerancji wysokich temperatur.

Dzisiejszego centrum wellness & spa nie da się wyobrazić bez sauny fińskiej w jego ofercie. Jest to najczęściej używana sauna, obecna niemal we wszystkich centrach wellness & spa. Wielkość samej sauny nie jest określona, dlatego stosuje się większe lub mniejsze. Centra wellness & spa przyjmujące grupy gości, np. reprezentacje sportowe, lub centra prowadzące seanse saunowe mają w swoim składzie także większe sauny fińskie, z których może korzystać jednocześnie większa liczba osób. Istnieją również małe sauny fińskie, mieszczące do trzech osób. Sama jakość nie powinna zależeć od wielkości.

Korzystanie z sauny fińskiej

Przed skorzystaniem z każdej sauny ciało powinno być czyste i suche, a do sauny nie należy wchodzić po skorzystaniu z basenu bez wcześniejszego dokładnego prysznica, aby na skórze nie pozostały ślady chloru, biorąc pod uwagę, że te składniki chemiczne i zanieczyszczenia na skórze z pewnością nie są pożądane.

Skóra użytkownika sauny powinna być sucha, aby efekt pocenia się zaczął się wcześniej. Prawidłowe korzystanie z sauny fińskiej oznacza używanie bawełnianych, nieprzezroczystych prześcieradeł (okryć), ponieważ zakłada się zdjęcie kostiumu kąpielowego przed wejściem do sauny i okrycie się bawełnianym prześcieradłem. Ta zasada zdejmowania kostiumu kąpielowego opiera się na założeniu, że kostium jest mokry i pełen chloru, który wskutek nagrzewania paruje i jest wdychany przez użytkowników, a także na potrzebie pełnej swobody i prawidłowego „oddychania” skóry.

Praktyka nie zawsze jednak tak wygląda i zależy od polityki samego centrum wellness & spa. W praktyce najczęściej zdejmowanie kostiumu kąpielowego nie jest wymagane, niezależnie od tego obowiązkowe jest jednak, by podczas korzystania z sauny używać bawełnianego prześcieradła, które najczęściej otrzymuje się przy wejściu do centrum wellness & spa, albo własnego suchego i czystego ręcznika, który kładzie się w miejscu, gdzie siedzimy lub leżymy, aby wchłaniał pot i abyśmy nie siedzieli gołą skórą w miejscu, które poprzedni użytkownik zmoczył własnym potem. Biorąc pod uwagę, że podczas korzystania z sauny traci się na ogół dużo płynów wskutek pocenia się z powodu wysokich temperatur, przed wejściem do sauny konieczne jest wypicie co najmniej dwóch decylitrów wody lub więcej, w zależności od subiektywnego odczucia pragnienia, a po skorzystaniu należy to powtórzyć. Nie zaleca się popijania wody w saunie fińskiej w trakcie pobytu w niej – należy to robić przed i po korzystaniu. Po skorzystaniu z sauny obowiązkowy jest dokładny prysznic nieco chłodniejszą wodą, a następnie wejście do basenu z całkowicie zimną wodą, który w lepiej wyposażonych centrach wellness & spa znajduje się zwykle w bezpośredniej bliskości „strefy saun” lub w pobliżu samej sauny fińskiej, a potem wyjście na świeże powietrze na 5 do 10 minut, w zależności od temperatury powietrza na zewnątrz, czyli pory roku.

W niektórych centrach wellness & spa są prysznice, które zamiast klasycznej słuchawki mają nad sobą kubeł wody w drewnianym naczyniu, z którego użytkownik, pociągając za sznur, wylewa na siebie chłodniejszą wodę. Efekt zimnej wody po skorzystaniu z sauny ma ogromne znaczenie dla krążenia, a wyjście potem na świeże powietrze wpływa na dostarczanie tlenu do wszystkich narządów w ciele. Otóż po rozgrzaniu się w saunie naczynia krwionośne w ciele człowieka się rozszerzają, a po wejściu do zimnej wody kurczą się, przez co znacznie zmniejsza się objętość naczyń krwionośnych i pobudzane jest krążenie krwi w całym organizmie. Właśnie ten efekt jest dla wielu najważniejszy i po jego doświadczeniu daje największą satysfakcję. Ciało i twarz użytkownika są potem zaróżowione, a jego subiektywne samopoczucie bardzo dobre. Nawet jeśli wtedy nie odczuwamy pragnienia, należy pić wodę. Istnieją różne teorie dotyczące kolejności po wyjściu z sauny. Według niektórych po prysznicu i wypiciu świeżej wody należy wyjść na powietrze, a potem wejść do zimnej wody, i odwrotnie; z pewnością ani w jednym, ani w drugim sposobie nie można popełnić błędu – ważne jest, by po skorzystaniu z sauny przejść całą procedurę: wodę do picia, prysznic, kilka minut w zimnej wodzie i świeże powietrze.

Zwracamy uwagę użytkownikom, na podstawie dotychczasowej praktyki obserwowanej w różnych centrach wellness & spa, że wielu po skorzystaniu z sauny, mokrych od potu, nierozważnie wchodzi bezpośrednio do basenu z zimną wodą bez wcześniejszego prysznica, co poza tym, że jest niebezpieczne, jest z pewnością bardzo niekulturalne i niehigieniczne, biorąc pod uwagę, że z tej samej zimnej wody korzystają także inni klienci, dlatego apelujemy o obowiązkowy dokładny prysznic po skorzystaniu z sauny, a przed wejściem do basenu z zimną wodą. Oprócz względów higienicznych prysznic jest niezbędny także po to, by przygotować ciało na chłodniejszą wodę.

Zaznaczamy, że podczas korzystania z sauny fińskiej można polewać wodą źródło ciepła, czyli rozgrzane kamienie, co zwiększa temperaturę i wilgotność powietrza. W saunach do tego celu zwykle znajduje się drewniany kubeł z wodą i duża drewniana chochla do polewania źródła ciepła. Wodę można wzbogacać naturalnymi olejkami eterycznymi z różnych roślin, takich jak cynamon, brzoza, sosna, pomarańcza, cytryna, lawenda itp., a także ich wzajemnymi kombinacjami, co ożywia zmysł węchu i pozytywnie wpływa na funkcje narządów oddechowych, neutralizowanie skutków działania bakterii, a także stanowi bodziec psychiczny w walce z lękiem, depresją i skutkami stresu.

Seanse saunowe

W centrach wellness & spa, które dbają o swój wizerunek, coraz częstszym trendem jest prowadzenie seansów saunowych, aby wrażenia klientów były lepsze i pełniejsze. Seanse saunowe prowadzone są wyłącznie w saunach fińskich, w wysokich temperaturach powyżej 90 °C, przy udziale specjalnie przeszkolonego saunamistrza, który prowadzi seans dla użytkowników sauny. Trwają one od 10 do 15 minut, a w centrach wellness zwykle znajduje się harmonogram seansów, które odbywają się co godzinę lub co dwie godziny, w zależności od polityki samego centrum wellness & spa. O określonej porze przewidzianej na seans wszyscy zainteresowani klienci zbierają się w grupie przed sauną fińską, a po przyjściu saunamistrza zajmują swoje miejsca.

Seanse przebiegają tak, że przez cały czas pobytu w saunie używa się wody wzbogaconej naturalnymi olejkami eterycznymi, którą polewa się źródło ciepła, czyli rozgrzane kamienie, a powstające opary wypełniają saunę i ogólnie zwiększają wilgotność powietrza. Saunamistrz, który prowadzi seans, oprócz polewania źródła ciepła dba także o okresowe dostarczanie świeżego powietrza poprzez otwieranie drzwi oraz o mieszanie powietrza w zamkniętym pomieszczeniu za pomocą ręcznika i bawełnianego prześcieradła, co w określonych momentach dodatkowo podnosi temperaturę i pobudza pocenie się, a opary naturalnych olejków eterycznych poprzez zmysł węchu pozytywnie wpływają na psychofizyczny stan użytkowników. W zależności od rodzaju seansu często używa się też miodu, mleka, neutralnej śmietany, piwa i podobnych naturalnych produktów, którymi smaruje się skórę, a które zapewnia organizator seansu. W saunie pory skóry się rozszerzają, a naturalne lecznicze składniki produktów, którymi się ją smaruje, lepiej się wchłaniają i sprawiają, że skóra staje się piękniejsza i zdrowsza.

Do aromatyzowania wody, którą polewa się rozgrzane kamienie, używa się zwykle olejków eterycznych z cytryny, pomarańczy, sosny, lawendy, mięty itp., samodzielnie lub zmieszanych w określonej kombinacji, a każdy z nich ma określone działanie zdrowotne na użytkowników. Niektóre są dobre w walce z depresją i lękiem, inne przeciw bakteriom w gardle i nosie, jeszcze inne dla skóry itp., o czym podczas seansu z reguły opowiada saunamistrz. Wodę z olejkami eterycznymi i polewanie źródła ciepła, czyli rozgrzanych kamieni, można ogólnie stosować także poza seansami saunowymi, jeśli nie przeszkadza to innym, jednocześnie korzystającym osobom, o co należy je wcześniej zapytać. Trzeba mieć świadomość, że polewanie źródła ciepła, czyli kamieni, wodą ogólnie zwiększa wilgotność powietrza i odczucie ciepła. Postępowanie przed seansem saunowym i po nim jest takie samo jak przy klasycznym korzystaniu z sauny. Za seanse saunowe przeważnie nie pobiera się dodatkowej opłaty, nie zawsze jednak tak jest i zależy to od polityki samego centrum wellness & spa.

Bio sauna

Bio sauna jest w opisie podobna do sauny fińskiej, tylko o niższej temperaturze niż sauna fińska. Temperatura powietrza w bio saunie wynosi od 55 do 60 stopni C, a wilgotność powietrza 35-50%, co korzystnie wpływa na ciało, otwiera pory skóry i jest przede wszystkim odpowiednie dla osób, które mają problemy z zatrzymywaniem wody w organizmie, oraz osób szczególnie wrażliwych, które gorzej znoszą wysokie temperatury sauny fińskiej. Ta sauna stanowi połączenie sauny fińskiej i parowej i imituje klimat lasu tropikalnego. W bio saunie przewiduje się dłuższy pobyt niż w saunie fińskiej, sięgający do 45 minut. Między poszczególnymi pobytami w bio saunie obowiązkowy jest odpoczynek. Sposób korzystania z sauny jest taki sam jak opisany już przy saunie fińskiej, z tą różnicą, że w trakcie samego korzystania z sauny można pić wodę.

Sauna infrared (sauna na podczerwień)

Temperatura w saunie na podczerwień wynosi od 50 do 60 °C, a zalecany pobyt od 20 do 30 minut. Wystarczy jeden cykl bez powtarzania.

Ciepło podczerwone jest formą energii niezbędną dla zdrowia wszystkich istot żywych. Jeśli ciało nie otrzymuje wystarczającej ilości promieni podczerwonych ze słońca, z czasem stajemy się chorzy i przygnębieni. Wszystkie żywe istoty na Ziemi potrzebują większej ilości światła podczerwonego, aby być w pełni spokojne i zdrowe. Promieniowanie podczerwone przenika głęboko do naszych stawów, skóry, mięśni i tkanek, przyspieszając krążenie i lepsze zaopatrzenie tkanek i narządów w tlen.

Ciepło terapii podczerwienią rozszerza naczynia włosowate, co zapoczątkowuje usuwanie ukrytych toksyn. Ciepło podczerwone jest balsamem dla dobrego stanu układu nerwowego, reguluje zaburzenia trawienia, pomaga spalać tkankę tłuszczową i normalizuje ciśnienie krwi. Dzięki głębokiemu działaniu pocenie się następuje od wewnątrz ku powierzchni skóry, a ilość i intensywność pocenia się są do trzech razy większe niż w klasycznych saunach, choć temperatura sauny na podczerwień jest niższa. Sauna na podczerwień ze względu na niższą temperaturę w porównaniu z sauną fińską jest łatwiej znoszona, nie obciąża zbytnio oddychania, a przy tym pobudza obfite pocenie się. Ta energia jest całkowicie bezpieczna i naturalna, bez wpływu szkodliwych promieni. Ta sama technologia ogrzewania jest stosowana w inkubatorach dla noworodków, a także w wielu zabiegach rehabilitacji fizykalnej.

W wyniku nagrzania ciała dochodzi do wzmożonego pocenia się, krążenia krwi i rozkładu szkodliwych substancji (tłuszczów, toksyn, cellulitu, metali ciężkich) oraz ich wydalania przez skórę. Promieniowanie podczerwone pobudza wydzielanie endorfin (hormonów szczęścia), co prowadzi do dobrego nastroju, dlatego ma duże znaczenie w walce ze stresem, odpręża i uwalnia od napięć nerwowo-emocjonalnych. Zabiegi w saunie na podczerwień działają uspokajająco na układ nerwowy, pomagają przy bezsenności, zmniejszają stres i nerwice. Duże znaczenie korzystania z sauny na podczerwień przejawia się także w usuwaniu napięcia mięśni i detoksykacji organizmu; wpływa ona na regenerację tkanek, korzystnie działa na stawy i układ limfatyczny. Przy regularnym korzystaniu z sauny na podczerwień traci się tłuszcz i zbędne kilogramy, poprawia się koncentracja, wzmacnia odporność i walka z wirusami i infekcjami. Szczególnie zaleca się ją dla przyspieszenia regeneracji po urazach sportowych, przy bólach stawów i mięśni, przewlekłym zmęczeniu, częstych bólach głowy i depresji. Kobiety lubią korzystać z sauny na podczerwień, ponieważ przy regularnym stosowaniu skutecznie eliminuje cellulit.

Sposób korzystania z sauny na podczerwień jest podobny jak w przypadku sauny fińskiej, tylko pobyt w saunie na podczerwień jest dłuższy. W przeciwieństwie do sauny fińskiej w trakcie samego pobytu w saunie na podczerwień można, a nawet wskazane jest, przyjmować płyny. Źródłem ciepła nie są rozgrzane kamienie, lecz panele grzewcze lub pręty, które ogrzewają saunę promieniami podczerwonymi i są umieszczone w drewnianych ścianach sauny. Źródła ciepła nie polewa się wodą, jak jest to możliwe w saunie fińskiej. Po skorzystaniu wskazane jest postępowanie opisane już szczegółowo przy saunie fińskiej, czyli prysznic, wejście do zimnej wody, wypicie wody-płynów i wyjście na świeże powietrze.

Sauna aromatyczna

W saunach aromatycznych akcent pada na zapachowe aromaty, obok ogólnego znaczenia i korzyści, jakie daje sama sauna. Otóż sauna aromatyczna jest pojęciem szerszym, dlatego korzystanie z sauny fińskiej lub bio sauny z aromatyzowaną wodą, naturalnymi olejkami eterycznymi, którą podczas pobytu polewa się źródło ciepła, czyli rozgrzane kamienie, z pewnością można nazwać sauną aromatyczną. Naturalne, aromatyczne olejki eteryczne dodawane do wody są zwykle na bazie pomarańczy, cytryny, sosny, brzozy, dziurawca, mięty itp. i swoimi korzystnymi właściwościami odprężają i relaksują użytkowników sauny dzięki zmysłowi węchu, a każdy z nich ma specyficzne korzystne właściwości – od dezynfekcji dróg oddechowych i walki z alergiami po walkę z depresją i lękiem, wszystko w zależności od mieszanki naturalnych aromatów.

Oprócz aromatów roślinnych dość często używa się też piwa, choć znaczenie piwa przejawia się raczej w osadzaniu się witamin z grupy B na skórze użytkowników wskutek jego parowania i kondensacji, co do czego mamy konkretnie odmienne zdanie, biorąc pod uwagę, że witamina B z piwa w takiej formie i przy wysokich temperaturach z trudem może przetrwać i przynieść korzyść skórze, choć i ta forma aromatyzacji jest dość rozpowszechniona w niektórych seansach saunowych. Oprócz aromatyzacji sauny olejkami aromatycznymi w niektórych centrach wellness & spa można spotkać sauny, w których wiszą zawieszone suszone rośliny o wyraźnym aromacie i leczniczych właściwościach wdychania takiego powietrza, jak np. lawenda. Wskutek wysokich temperatur rośliny uwalniają własny aromat, który kojąco, antyseptycznie i odprężająco wpływa na organizm użytkowników. W nowocześniejszych centrach wellness & spa pojawiają się nawet specjalnie zbudowane sauny aromatyczne (kabiny aromatyczne), które mają niższe temperatury, od 30 do 40 °C, i za pomocą specjalnych urządzeń wbudowanych w ściany sauny uwalniają na przemian aromaty kilku różnych olejków eterycznych. Korzystanie z sauny aromatycznej jest niemal takie samo jak opisane już korzystanie z sauny fińskiej.

Sauna z chromoterapią

Sauna z chromoterapią to sauna, która oprócz ogólnego, opisanego już pozytywnego działania sauny ma także efekty chromoterapeutyczne, czyli leczenie za pomocą starannie dobranych kolorów. Chromoterapia, czyli terapia kolorami, jest holistyczną metodą leczenia. Wykorzystuje się częstotliwości, które tworzą różne odcienie kolorów, aby przywrócić ciało do doskonałej równowagi. Kolor to światło o różnych długościach fal i częstotliwościach, które stanowią jedynie niewielką część widma elektromagnetycznego. Historia leczenia kolorami sięga korzeniami starożytnego Egiptu, co wskazuje, że terapia kolorami ma związek ze starożytnymi cywilizacjami. Około 2500 lat temu Pitagoras stosował terapię kolorami, które były używane do leczenia w starożytnym Egipcie, Chinach i Indiach. Istnieją starożytne pisma wskazujące, że ten rodzaj terapii sięga tysięcy lat wstecz. Terapię kolorami można stosować w leczeniu problemów fizycznych, mentalnych, emocjonalnych lub duchowych, a także dla relaksu. Sauny wykorzystujące efekty świetlne kolorów z reguły wyglądają nieco inaczej niż klasyczne sauny. Są to również drewniane, mniejsze lub większe pomieszczenia, w których zamiast ławek zwykle znajdują się drewniane leżanki, skonstruowane tak, że nogi są uniesione wyżej niż na klasycznych leżankach, a głowa oczywiście patrzy w górę. Na suficie zamontowane są starannie dobrane efekty świetlne, które wytwarzają kolory w celach terapeutycznych. W takich saunach nie ma jasno określonej temperatury, ale zwykle działają jak sauny fińskie o niższej temperaturze, aby pobyt w nich mógł być nieco dłuższy niż w saunie fińskiej.

Chromoterapię można stosować także niezależnie od saun, w pokojach odpoczynku i wyciszenia, w przerwach między seansami korzystania z saun. W pokojach wyciszenia można znaleźć specjalnie zaprojektowane leżanki, a sufit i wnętrze zmieniają kolor według specjalnego, fachowo dobranego programu relaksacyjnego. Pokoje odpoczynku emanują przede wszystkim spokojem i ciszą.

Łaźnia parowa (turecka)

Łaźnia parowa, czyli turecka, to rodzaj sauny o wysokiej wilgotności powietrza sięgającej 100 % i temperaturze od 40 do 50 °C. Łaźnie parowe są dawnym rodzajem łaźni i wywodzą się jeszcze z czasów rzymskich. Pomagają przezwyciężyć stres codziennego życia, odprężyć się i nabrać nowych sił, a także poprawić ogólny dobrostan fizyczny i psychiczny.

Łaźnia parowa była popularna wśród starożytnych Greków i Rzymian. Wielu uważa łaźnię turecką, czyli hammam, za prawdziwą przyjemność, która dobrze wpływa na organizm, wzmacnia i odświeża. Z powodu wysokiej wilgotności łaźni parowych w żadnym wypadku nie wykonuje się z drewna, lecz przeważnie z drobnych płytek. Wnętrze łaźni tureckiej jest najczęściej urządzone w stylu orientalnym. Szczególnie zaleca się je w przypadkach: astmy oskrzelowej, zapalenia oskrzeli, problemów górnych dróg oddechowych, kaszlu, chrypki, odkrztuszania (zwłaszcza z pomocą olejków eterycznych), a także bolesnej ruchomości stawów. W łaźni parowej zwykle znajduje się też kranik lub wąż do spryskiwania zimną wodą w celu okresowego schładzania. Wiele osób podczas pobytu w łaźniach parowych używa soli, którą wykonuje się peeling skóry już po kilku minutach pobytu.

Do łaźni parowej wchodzi się tylko w kostiumie kąpielowym, biorąc pod uwagę, że wilgotność powietrza jest wyjątkowo duża, a wszystkie powierzchnie wewnątrz są mokre, więc noszenie ręcznika czy bawełnianego prześcieradła byłoby zbędne i wszystko szybko by przemokło. Przewidziany pobyt w łaźni parowej wynosi od 5 do 20 minut, w zależności od subiektywnej tolerancji dużej wilgotności w połączeniu z wysoką temperaturą. Po skorzystaniu z łaźni parowej należy wziąć prysznic, pić dużo płynów, wskazane jest wejście do basenu z zimną wodą, a następnie, w miarę możliwości, wyjście na powietrze, jak opisano przy korzystaniu z sauny fińskiej.

Basen z lodowatą wodą (po saunie)

Po skorzystaniu z sauny naczynia krwionośne są rozszerzone, organizm jest rozgrzany, a schłodzenie przez wejście do lodowatej wody prowadzi do zwężenia naczyń krwionośnych i zmniejszenia ich objętości, co pobudza lepsze krążenie. Wiele osób właśnie z powodu tego efektu najbardziej lubi korzystać z saun. Ważne jest, by po skorzystaniu z sauny postępować prawidłowo i najpierw dobrze wziąć prysznic nieco chłodniejszą wodą, aby organizm przyzwyczaił się do różnicy temperatur i przygotował do wejścia do zimnej wody. Prysznic jest również niezbędny, ponieważ po wyjściu z sauny jesteśmy mokrzy od obfitego pocenia się, więc wejście bez wcześniejszego prysznica do basenu, z którego korzystają także inni klienci, jest bardzo niehigieniczne i skrajnie niekulturalne, co w praktyce realnie zdarza się dość często, dlatego korzystamy z tej okazji, by zaapelować do wszystkich o obowiązkowy prysznic przed wejściem do basenu. Jak opisano wcześniej, po skorzystaniu z sauny należy pić dużo wody i płynów, aby uzupełnić to, co straciliśmy przez nadmierne pocenie się, a następnie wyjść na świeże powietrze.

Lepiej wyposażone centra wellness & spa mają mały basen z zimną wodą właśnie do schładzania się po korzystaniu z saun, znajdujący się tuż obok saun. Strefa, w której znajdują się sauny, jest zwykle łączona w osobną całość i nazywana różnymi nazwami: „sauna world”, „sauna park” itp.

Lodowy pokój (jaskinia)

Lodowy pokój (jaskinia) to zimne pomieszczenie, które może być stylizowane na wnętrze naturalnej jaskini. Temperatura w lodowych pokojach wynosi około 4 °C. Korzystanie z lodowej jaskini pozytywnie wpływa na stan organizmu, ponieważ pobudza krążenie i wzmacnia metabolizm. Zwykle korzysta się z niej w połączeniu z saunami, czyli po skorzystaniu z nich. Właśnie połączenie ciepło-zimno prowadzi do rozszerzania i kurczenia się naczyń krwionośnych i pobudza krążenie. Używa się jej obok basenu z zimną wodą lub zamiast niego po skorzystaniu z sauny. Szczególną rolę odgrywa w miesiącach letnich po skorzystaniu z sauny. Lodowe pokoje mogą być wzbogacone o właściwości aromatyczne. Pobyt w lodowym pokoju trwa kilka minut, w zależności od subiektywnego odczucia użytkownika.

Drobny lód

W wielu, niemal we wszystkich centrach wellness & spa można zobaczyć urządzenie wytwarzające drobny lód. Lód jest również przeznaczony do schładzania się po korzystaniu z saun, a skrajna różnica temperatur po saunie, osiągana za pomocą lodu, prowadzi do kurczenia się naczyń krwionośnych po skorzystaniu z sauny i pobudza krążenie. Niektórzy chętniej sięgają po lód do schładzania, ponieważ chcą bardziej wystawić określone punkty ciała na skrajne różnice temperatur i silniejszy efekt kurczenia się naczyń krwionośnych, inni zaś robią to ze względów higienicznych, nie chcąc korzystać z basenów z zimną wodą po saunie z powodu mnóstwa ludzi, którzy robią to w tym samym basenie, podczas gdy wielu z nich nie korzysta przy tym z pryszniców po saunie, a przed wejściem do basenu z zimną wodą, co niestety w praktyce nie jest rzadkością.

Grota solna (haloterapia)

Terapia solna (haloterapia) jest jedną z najstarszych form terapii powietrzem, opartą na pobycie chorych w jaskiniach solnych ze względu na lecznicze działanie ich mikroklimatu na zdrowie człowieka. Wszystko zaczęło się, gdy polski lekarz Feliks Boczkowski już w 1843 roku wskazał na istotne efekty terapeutyczne soli kamiennej u chorych przebywających w kopalniach soli w Sołotwynie, znajdujących się na terenie dzisiejszej Ukrainy. Następnie wykorzystywanie soli w celach terapeutycznych w wielu krajach Europy stało się praktyką, która w dzisiejszych czasach jest coraz bardziej rozpowszechniona.

Grota solna powinna być specjalnie skonstruowanym zamkniętym pomieszczeniem, którego ściany i sufit są pokryte solą w celu imitacji naturalnej jaskini. Na podłodze również powinna znajdować się rozsypana sól o głębokości ponad 30 cm. Do pomieszczenia za pomocą specjalnego certyfikowanego urządzenia, halogeneratora, wdmuchiwane jest suche, nasycone powietrze wzbogacone najdrobniejszymi cząstkami soli kamiennej, co pozwala uzyskać pożądany mikroklimat. Temperatura w grocie solnej wynosi od 18 °C do 25 °C, a wilgotność powietrza od 40 % do 60 %. Aerozole solne w takich warunkach powinny z reguły zawierać minerały uczestniczące w licznych procesach fizjologicznych organizmu, takie jak chlorek sodu, żelazo, wapń, magnez, miedź, cynk, selen i lit. Warunki stworzone w grocie solnej mają korzystne właściwości dla zdrowia użytkowników pod względem działania antyseptycznego i antyalergicznego. Duża ilość obecnej soli poprawia jakość powietrza, ponieważ powstaje koncentracja jonów ujemnych, które mają korzystne właściwości biologiczne dla oddychania i układu sercowo-naczyniowego człowieka, a także dla układu odpornościowego, czyli metabolizmu użytkowników. Oprócz tego pobyt w grocie solnej pobudza wydzielanie serotoniny (hormonu szczęścia), a tym samym wpływa na stan psychiczny człowieka oraz na walkę z depresją i nerwicami.

Jony naładowane ujemnie wpływają na poprawę nastroju, usuwają bóle głowy, ogólne osłabienie, słabą koncentrację, bezsenność, nerwice i wzmacniają odporność. Pozytywnie wpływają na oddychanie i pracę serca. Terapia solna stosowana jest wyłącznie jako metoda pomocnicza w leczeniu chorób górnych i dolnych dróg oddechowych oraz skóry. Grotę solną najczęściej odwiedzają osoby cierpiące na przewlekłe alergie oraz osoby z innymi dolegliwościami wywołanymi utrudnionym oddychaniem, na przykład astmatycy.

Oprócz opisanych, starannie wykonanych grot solnych, w centrach wellness & spa w praktyce najczęściej spotyka się prostsze, skromniej wykonane groty solne, które mają tylko ściany z soli lub solne motywy na ścianach, a także sam halogenerator w określonym pomieszczeniu, bez dużej ilości soli. Zakłada się, że jakość i skuteczność takich grot solnych są znacznie mniejsze, jednak aby ustalić rzeczywistą korzyść zdrowotną z konkretnych grot solnych, konieczne jest przeprowadzenie ich dokładnej analizy medycznej przez wykwalifikowanych lekarzy specjalistów.

Przewidziany czas pobytu w grocie solnej w ramach jednej sesji wynosi od 30 do 40 minut, a dla dzieci przewiduje się pobyt 20-minutowy. Do groty solnej wykonanej w całości z soli, łącznie z podłogą, z reguły powinno się wchodzić w specjalnych, jednorazowych sterylnych ochraniaczach zakładanych na bose stopy. Po wyjściu z groty solnej jednorazowe ochraniacze wyrzuca się do specjalnego kosza, który znajduje się poza grotą. Do grot solnych, w których na podłodze nie ma soli, z reguły wchodzi się bez klapek, boso.

Ścieżka Kneippa

Niemiecki ksiądz Sebastian Kneipp (1821-1897) opracował rozbudowany system leczenia wodą o różnych temperaturach. Sam chorował na gruźlicę i subiektywnie odczuwał, że pomagają mu okresowe, krótkie kąpiele w zimnym Dunaju w okresie zimowym, że różnica temperatur wzmacnia jego odporność, co – jak się uważa – pomogło mu pokonać chorobę. To właśnie od Sebastiana Kneippa nazwę wzięła ścieżka Kneippa. Jego system leczenia jest znacznie szerszy, a opiera się na różnicy temperatur ciepłej i zimnej wody, w zakresie od zimnej do gorącej, w celu pobudzania nerwów, naczyń krwionośnych i narządów wewnętrznych. Powszechnie wiadomo, że codzienny prysznic po ciepłej wodzie należy zakończyć zimną, aby uzyskać lepsze krążenie i rozbudzić organizm, a ścieżka Kneippa wykorzystuje to dla organizmu człowieka lepiej i dokładniej.

Ścieżka Kneippa (baseny/koryta Kneippa) z ciepłą i zimną wodą rozmieszczona jest naprzemiennie, jedno koryto za drugim, zwykle dwa – jedno z ciepłą, a jedno z zimną wodą – które biegną w kółko, zamykając je. Krąg może mieć kształt regularny lub nieregularny, być krótszy lub dłuższy. Ścieżka Kneippa nie musi być rozmieszczona po okręgu, może być też wykonana jako ścieżka podłużna. Głębokość koryt wynosi od 20 do 40 cm. Temperatura zimnej wody to 15 - 20 C, a ciepłej 40-50 C. Dno koryt wysypuje się zwykle drobnymi i większymi kamieniami o łagodnych krawędziach, aby podczas chodzenia nie skaleczyć stopy. Celem chodzenia po kamieniach jest między innymi stymulacja stref refleksyjnych na stopach. Korzysta się z nich tak, że kroczy się przez wodę, a przy każdym kroku wyciąga się stopy z wody i powoli zanurza je w wodzie. Efekt naprzemiennego chodzenia w opisany sposób przez zimną i ciepłą wodę stymuluje mikro- i makrokrążenie, co z pewnością przynosi organizmowi wielorakie korzyści. Naczynia krwionośne w nogach na przemian rozszerzają się w ciepłej i kurczą w zimnej wodzie, co bezpośrednio wpływa na poprawę krążenia i dopływ krwi do wszystkich części ciała i narządów. Uważa się, że to właśnie słabe krążenie jest przyczyną wielu chorób, a także słabości organizmu w walce z już istniejącymi chorobami. Poprawa krążenia wzmacnia odporność, koncentrację i funkcje mózgu, sprawia, że ogólnie czujemy się lepiej i świeżej. Efekt korzystania ze ścieżki Kneippa jest szczególnie dobry dla osób skłonnych do obrzęków nóg oraz tych, które mają problemy z krążeniem w nogach. Oprócz tego korzystanie ze ścieżki Kneippa wzmacnia także osłabione mięśnie nóg.

Oprócz opisanej i najczęściej spotykanej ścieżki Kneippa istnieją także inne formy terapii Kneippa i sposoby poprawy krążenia, które dają podobny efekt.

Ze ścieżki Kneippa korzysta się w ten sposób, że użytkownik na przemian powoli spaceruje po kamieniach, przez ciepłą i zimną wodę, przez co najmniej 15 minut.

Tropikalny deszcz

Tropikalny deszcz, czyli ukierunkowany strumień wody o różnej wielkości kropli na określony obszar ciała, taki jak ramiona, szyja, plecy, nogi itp., a także na całe ciało pod określonym ciśnieniem, pozytywnie działa na bóle głowy i migreny, napięcie w ramionach i szyi, łagodną depresję i zawroty głowy. Bardzo często efektowi tropikalnego deszczu towarzyszy chromoterapia (terapia kolorami) oraz dźwięki imitujące kojący śpiew ptaków i krople spadające na liście, co dodatkowo uspokaja użytkownika. Tropikalny deszcz w centrach wellness & spa występuje pojedynczo w postaci specjalistycznych pryszniców (kabin prysznicowych) lub nad basenem z ciepłą wodą, w połączeniu z hydromasażami. Można też zobaczyć stylizowane jaskinie wzbogacone o chromoterapię w połączeniu z tropikalnym deszczem. Przewidziany czas przebywania pod tropikalnym deszczem nie jest określony, dlatego dla relaksu należy z niego korzystać według własnego uznania i subiektywnego odczucia samego użytkownika.

Tepidarium

Tepidarium to spokojne i ciche pomieszczenie z leżankami podgrzewanymi do temperatury od 37 °C do 39 °C, czyli zbliżonej do temperatury ciała. Dzięki temu ciało oddaje tyle ciepła, ile przyjmuje, przy minimalnym zużyciu energii. Ciało nagrzewa się bez pocenia się, naczynia krwionośne pod wpływem ciepła się rozszerzają i poprawia się przepływ krwi, a tym samym wzmacnia się odporność. Ciepło promieniujące z leżanek bardzo przyjemnie działa na układ nerwowy i przywraca organizm do naturalnej równowagi. Ze względu na pozytywny i uspokajający wpływ na organizm zaleca się je osobom w każdym wieku. Tepidarium jest miejscem przewidzianym zasadniczo do przygotowania się przed wejściem do łaźni parowej, jednak w praktyce korzysta się z niego także niezależnie, do odpoczynku między seansami saunowymi. Przyjemna temperatura, zbliżona do temperatury ciała, rozchodząca się pod ciałem użytkownika, uwalnia ciało od negatywnych napięć i skurczów wywołanych codziennym stresem. Ciepłe leżanki są z twardego materiału, zwykle wyłożone drobnymi płytkami i zaprojektowane tak, by podczas leżenia były przyjemne dla kręgosłupa. Nogi i głowa znajdują się zwykle wyżej niż przy klasycznym leżeniu.

Wanny z hydromasażem (jacuzzi)

Wanny z hydromasażem, popularnie nazywane jacuzzi, można spotkać w niektórych centrach wellness & spa, jednak zamiast wann z hydromasażem w centrach wellness & spa przeważnie występują profesjonalnie wykonane mniejsze i większe baseny z ciepłą wodą i różnymi formami hydromasażu, które zastępują klasyczne wanny jacuzzi. Wanny jacuzzi znajdują się zwykle w mniejszych, skromniejszych centrach wellness, z powodu braku basenów z hydromasażem, lub jako uzupełnienie oferty w jakiejś szczególnie wydzielonej strefie VIP. Dziś w centrach coraz częściej standardem są większe, stylowe baseny, z możliwością spokojnego pływania i poruszania się w nich, a także ze standardowym wyposażeniem w hydromasaże. Temperatura wody w wannach z hydromasażem wynosi około 30 stopni. Służą one do rozluźnienia mięśni, przeciw sztywności i do relaksu. Pozytywnie wpływają na uwalnianie się od stresu. Przewidziany czas pobytu w wannach jacuzzi nie jest określony i zależy od subiektywnych potrzeb.

Baseny z hydromasażami i ciepłą wodą

Wszystkie większe centra wellness & spa mają zwykle w swoim składzie stylowo wykonane baseny z hydromasażem i ciepłą wodą, której temperatura wynosi od 25 do 35 °C. Baseny te, w zależności od centrum wellness & spa, mogą być mniejsze i większe, z wydzielonymi lub mieszanymi strefami hydromasażu w obrębie basenu. Zwykle w basenach z hydromasażem można się poruszać i spokojnie pływać, co z pewnością zależy od wielkości i wyposażenia basenu. Niektóre z nich mają części wchodzące do osobnej przestrzeni, z tą samą wodą, w której znajdują się tropikalne deszcze (opisane wcześniej) oraz terapia kolorami (chromoterapia) i dźwiękami. Baseny z hydromasażem są w praktyce miejscami, w których po strefie saun odwiedzający spędzają najwięcej czasu, odpoczywając i ciesząc się. Hydromasaże mogą mieć różną formę i być przeznaczone dla różnych części ciała – od dysz tryskających z dna basenu, przeznaczonych dla stóp i łydek, przez te, które tryskają strumieniem ze ścian na nogi i plecy, po te, które wypuszczają wodę strumieniem nad basenem z różną intensywnością, do hydromasażu ramion i szyi. Istnieją także części basenów z hydromasażem, w których leży się na dyszach relaksujących całe ciało. Wyposażenie basenów z hydromasażem zależy od danego centrum wellness & spa; w ostatnim czasie trendem jest coraz bogatsza i lepsza oferta, a odwiedzający stają się pod tym względem coraz bardziej wymagający. Hydromasaż jest bardzo korzystny przy schorzeniach reumatycznych, zaburzeniach krążenia żylnego, a także przy usuwaniu zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz napięcia. Istnieją specjalne medyczne terapie hydromasażem, które odbywają się w specjalistycznych wannach z hydromasażem pod nadzorem specjalistów i w wydzielonej części centrów wellness & spa, a za takie usługi zwykle pobiera się dodatkową opłatę i rezerwuje się je osobno.

Basen z wodą solankową

W niektórych centrach wellness & spa można też natrafić na basen ze słoną wodą, co w zasadzie jest rzadką atrakcją centrów wellness & spa. Są to zwykle mniejsze baseny o stężeniu soli w wodzie zbliżonym do stężenia w wodzie morskiej; woda ta powinna odświeżać, wzmacniać mięśnie, pobudzać pracę serca i krążenie, tonizować skórę i czynić ją gładką, odprężać i być dobrym lekarstwem na stres. Uważamy jednak, że prawdziwa woda morska najlepszy efekt może dawać w połączeniu z klimatem morskim.

Cichy pokój wypoczynku

W centrach wellness & spa nieodzownym elementem jest spokojny kącik z leżankami do odpoczynku. W zależności od centrum wellness ten kącik może być osobnym pokojem do relaksu i odpoczynku. Mogą się w nim znajdować klasyczne leżanki, łóżka z wodoodpornymi pokryciami lub tepidaria, o których była mowa wcześniej. W lepiej wyposażonych centrach wellness & spa atmosfera tych pokoi jest wzbogacona o efekty chromoterapeutyczne (leczenie kolorami), o których była mowa wcześniej, a także o kojące zapachowe aromaty. Istotą jest to, by w tych pokojach panowały spokój i cisza, co nie zawsze ma miejsce, ponieważ wielu odwiedzających leży w tych pokojach i rozmawia, łamiąc tę zasadę, dlatego jednocześnie apelujemy, by podczas pobytu w pokojach wypoczynku pamiętali Państwo, że ich przeznaczeniem jest wyciszenie i cisza w celu pełnego relaksu umysłu i ciała. Z pokoju wyciszenia korzysta się zwykle między korzystaniem z saun lub według subiektywnego odczucia w trakcie pobytu w centrum wellness & spa. Ogólnie cały pobyt w centrum wellness & spa powinien emanować spokojem i ciszą, co – powtarzamy – w praktyce nie zawsze ma miejsce.

Termalna woda lecznicza do kąpieli

Termalna (ciepła) woda lecznicza do kąpieli występuje wyłącznie w uzdrowiskach. Jest to woda z oficjalnie certyfikowanymi składnikami leczniczymi, a struktura chemiczna wody, podobnie jak jej temperatura u źródła, różni się w zależności od źródła, czyli uzdrowiska. Tym samym skuteczność lecznicza tej wody nie jest jednakowa we wszystkich uzdrowiskach i nie nadaje się ona do łagodzenia tych samych dolegliwości zdrowotnych. Może mieć różną zawartość i proporcje minerałów, takich jak sód, potas, magnez, wapń, żelazo, mangan itp. Skuteczność lecznicza pobytu w leczniczych wodach termalnych uzdrowisk jest różna; zwykle termalną wodę leczniczą stosuje się do łagodzenia skutków chorób reumatycznych, chorób ścięgien, mięśni, obwodowych uszkodzeń nerwów, schorzeń ginekologicznych, skórnych itp., choć zakres zastosowań przy określonych dolegliwościach zdrowotnych zawęża się i poszerza w zależności od uzdrowiska.

Korzystanie z termalnej leczniczej wody uzdrowiskowej łagodzi także skutki stresu, zmęczenia, rozdrażnienia, obniżonej koncentracji i pamięci, a także pomaga przy zaburzeniach snu. Oczywiście informacje o skuteczności poszczególnych wód uzyskuje się w poszczególnych uzdrowiskach, na podstawie oficjalnych certyfikatów. Czas nieprzerwanego pobytu w wodzie termalnej jest również podany w zależności od temperatury wody i jej składu, osobno w każdym uzdrowisku, i zwykle jest wyraźnie wywieszony tuż obok termalnej wody leczniczej. W większości przypadków nieprzerwany pobyt w termalnej wodzie uzdrowiskowej wynosi około 15 minut, a zabiegi powtarza się w ciągu dnia. Osoby cierpiące na wysokie ciśnienie i dolegliwości sercowe nie powinny przebywać w wodzie termalnej.

Przy tradycyjnych uzdrowiskach prawie zawsze znajdują się dodatkowe atrakcje wellness & spa.

Lecznicza woda mineralna do picia (uzdrowiska)

Lecznicza woda mineralna do picia jest w uzdrowiskach przeważnie dostępna bezpłatnie w czasie korzystania z ich atrakcji. Oczywiście nie wszystkie uzdrowiska ją mają. Biorąc pod uwagę, że większość uzdrowisk ma w swoim składzie zbudowaną dodatkową strefę wellness & spa, idealnym połączeniem jest korzystanie z niej z możliwością picia leczniczej, mineralnej wody uzdrowiskowej, zwłaszcza że przy korzystaniu z saun trzeba pić dużo płynów. Aby lecznicza woda mineralna miała taki status, konieczny jest oczywiście oficjalny certyfikat. Podobnie jak termalne wody lecznicze do kąpieli, lecznicza woda mineralna do picia w zależności od uzdrowiska i źródła ma różny skład chemiczno-organoleptyczny, dlatego jej właściwości lecznicze są zróżnicowane i zależą od konkretnych źródeł, czyli uzdrowisk. Niektóre z nich są dobre na dolegliwości brzuszne, poprawiają trawienie, regulują zaparcia, są dobre na żołądek, inne korzystnie wpływają na funkcje wątroby, nerek itp. W przypadku niektórych wód uzdrowiskowych istnieją także ograniczenia dopuszczalnego dziennego spożycia wody, której nadmierne spożywanie może wywołać dodatkowe, inne skutki zdrowotne. Oczywiście informacje te są dokładnie dostępne w konkretnych uzdrowiskach i centrach wellness & spa.

Salony masażu i pielęgnacji

W ramach centrów wellness & spa zwykle znajdują się salony masażu i pielęgnacji ciała z różnymi zabiegami wellness. Takie usługi nie wchodzą w standardową cenę wejściówki, lecz z reguły są dodatkowo płatne i rezerwowane osobno. W ramach centrów wellness & spa znajdują się osobne pokoje do masażu, wyspecjalizowane i wyposażone w zależności od rodzaju wykonywanych w nich masaży. Stosuje się różne rodzaje masażu, takie jak relaksacyjny, częściowy, antycellulitowy, sportowy, antystresowy, shiatsu, masaż królewski, refleksologia stóp, masaż gorącymi kamieniami wulkanicznymi, czekoladą itp., z ich specyfiką w zależności od rodzaju. Masaż jest właściwym wyborem po skorzystaniu z saun, ponieważ mięśnie są wtedy miękkie i rozluźnione. Oprócz tego w centrach wellness & spa wykonuje się także specjalistyczne zabiegi pielęgnacyjne twarzy i ciała, w zależności od oferty samego centrum.

Basen do pływania rekreacyjnego i aquapark

Przy lepiej wyposażonych centrach wellness & spa można zazwyczaj zobaczyć baseny do pływania rekreacyjnego o długości do 25 lub 33 metrów. Jeśli przy centrum wellness & spa znajduje się profesjonalny olimpijski basen pływacki, możemy już mówić o ośrodku sportowo-rekreacyjnym z towarzyszącą strefą wellness & spa, który często ma także atrakcje dla dzieci, czyli aquapark, gdzie przyjemność z wizyty może znaleźć cała rodzina, czyli odwiedzający w każdym wieku. Pływanie w połączeniu z atrakcjami wellness & spa to prawdziwa przyjemność, biorąc pod uwagę, że pełny efekt saun i innych atrakcji wellness & spa najlepiej odczuwa się właśnie w połączeniu z wcześniejszą aktywnością fizyczną, w tym przypadku pływaniem. Po pływaniu, podczas korzystania z atrakcji wellness & spa, dochodzi do rozluźnienia mięśni i pełnego relaksu całego organizmu. Tym samym, jeśli planuje się pływanie lub jakąkolwiek inną aktywność sportową, zawsze należy ją wykonać przed skorzystaniem z pozostałych atrakcji wellness & spa.

Aquapark jest przeznaczony przede wszystkim dla najmłodszych, jednak bardzo chętnie korzystają z niego także starsi, czyli rodzice. W przypadku centrum, które obejmuje baseny do pływania, strefę wellness & spa i aquapark, mówimy o kompletnie zamkniętej całości, która zaspokaja wszystkie potrzeby odwiedzających bez względu na wiek i jest idealna na rodzinne wizyty i kilkudniowy wypoczynek. W takich centrach dodatkowymi atrakcjami są oczywiście restauracje i kawiarnie, a nocleg często znajduje się w obrębie kompleksu lub w jego bezpośredniej bliskości. Aquaparki mogą być zróżnicowane pod względem oferty i wielkości, mogą też być kryte i otwarte, czyli działające przez cały rok lub sezonowo. Nowoczesne aquaparki mają możliwość otwierania przeszklonych powierzchni latem i stanowią swoistą atrakcję przez cały rok. W ofercie aquaparków dominują oczywiście większe lub mniejsze, różnorodne zjeżdżalnie, a także skocznie do wody, sztuczne fale, mniejsze baseny dla dzieci, hydromasaże, gry polegające na pokonywaniu wodnych przeszkód itp.